IJsliefhebbers verdiepen zich in natuurijs en schaatssport
Van ervaren ijsmeesters tot enthousiaste nieuwkomers: op 5 februari stond in de Elfstedenhal alles in het teken van natuurijs bij de cursus ‘Natuurijs in relatie tot de schaatssport’. Het gezelschap van 80 mensen was divers: ervaren ijsmeesters, jongeren die het vak graag willen leren, rayonhoofden van de Elfstedenvereniging en vrijwilligers van dorpsijsbanen. Eén ding hadden zij allemaal gemeen: een grote liefde voor ijs in het algemeen en natuurijs in het bijzonder.
Ervaring uit de praktijk
De avond werd verzorgd door Sytse Kroes (ijsmeester van de Friesche IJsbond) en Alisa Stekelenburg (ijsmeester van IJWC Sleat).
Alisa Stekelenburg trapte de avond af met een persoonlijk en leerzaam verslag van haar ervaringen als ijsmeester in Sleat. Ook vertelde zij over haar deelname aan de praktijkcursus in Zweden in de winter van 2024/2025. Samen met een grote groep ijsmeesters reisde zij af naar de omgeving van Stockholm om te leren hoe de Zweden omgaan met natuurijs. De reis leverde niet alleen waardevolle kennis op, maar ook sterke onderlinge samenwerking en blijvende contacten.
Wat doet een ijsmeester?
Tijdens de cursus kwam uitgebreid aan bod wat het werk van een ijsmeester inhoudt. Een ijsmeester volgt nauwgezet de weersverwachtingen, meet de ijsdikte en beoordeelt of het ijs veilig genoeg is om te betreden. Veiligheid staat daarbij altijd voorop. Risicoplekken zoals wakken, zwak ijs, kistwerken en zogenoemde ‘taaigaten’ worden duidelijk gemarkeerd, bij voorkeur met natuurlijk materiaal zoals takken. Daarnaast onderhoudt de ijsmeester contact met ijsverenigingen en de IJswegencentrale.
Van koudegetallen tot draagkracht
Sytse Kroes nam de deelnemers mee in de verschillende typen winters die we in Nederland kennen en legde uit hoe deze te beoordelen zijn aan de hand van koudegetallen. Ook besprak hij hoe ijs ontstaat, welke soorten ijs er zijn en wat de draagkracht van ijs bepaalt. Verder ging hij in op manieren waarop de groei van ijs kan worden beïnvloed en hoe problemen kunnen worden aangepakt, zoals het dichten van wakken en het veilig inrichten van klúnplekken en stempelposten.
Een belangrijk onderwerp was het ‘vrij geven’ van ijs: het meten van de ijsdikte en alles wat daarbij komt kijken. Veiligheid speelde hierbij opnieuw een centrale rol. Zo werd een speciale rugzak besproken met materialen voor noodsituaties, waaronder ijsprikkers en een werptouw voor omstanders.
Organisatie en verantwoordelijkheden
Tot slot lichtte Sytse de organisatie rondom natuurijs in Fryslân toe. De rol van de Friesche IJsbond, de IJswegencentrales en de ijsmeesters kwam aan bod, evenals de samenwerking met overheden zoals provincie, gemeenten en Wetterskip FRyslân. Ook werd stilgestaan bij verantwoordelijkheden rondom toertochten, vergunningen en verzekeringen.
Vervolg in zicht
Alle deelnemers ontvingen het boekje ‘Natuurijs en schaatsen’ van Henk Kroes, aangevuld door Sytse Kroes. De reacties waren unaniem positief: het werd gezien als een zeer nuttige en leerzame avond die zeker een vervolg verdient. Er bleven nog veel praktische vragen over. Het bestuur van de Friesche IJsbond gaat zich daarom beraden op een passend vervolg.
Daarnaast is het de bedoeling om in de winter van 2025/2026 opnieuw een studiereis naar Zweden te organiseren, gezamenlijk door de Friesche IJsbond en de Elfstedenvereniging.